Aktualności

Rodzaje materiałów do produkcji blistrów farmaceutycznych

2026-10-30

Materiały stosowane do produkcji blistrów farmaceutycznych

Blistry farmaceutyczne składają się z folii, w której formuje się zagłębienia na tabletki lub kapsułki, nazywane gniazdami, oraz z warstwy zamykającej. Taka konstrukcja chroni produkt przed wpływem czynników zewnętrznych, oddziela poszczególne dawki i ułatwia ich wyjmowanie. Materiały wykorzystywane do produkcji blistrów różnią się właściwościami barierowymi, przezroczystością, wymaganiami dotyczącymi przetwarzania oraz kosztami.

Standardowe PVC to proste i ekonomiczne rozwiązanie dla produktów mniej wrażliwych na czynniki zewnętrzne. Zastosowanie PVDC lub PCTFE pozwala poprawić właściwości barierowe opakowania przy zachowaniu jego przezroczystości. Z kolei blistry Alu-Alu zapewniają najwyższy poziom ochrony spośród opisanych tu rozwiązań.

Znajomość tych różnic pomaga dobrać odpowiedni materiał i konstrukcję opakowania do konkretnego produktu farmaceutycznego.

Dwa podstawowe elementy blistra

Blister składa się z dwóch głównych elementów. Pierwszym jest folia do formowania blistrów, z której powstają gniazda na tabletki lub kapsułki. W zależności od wymaganego poziomu ochrony może to być folia z tworzywa przeznaczona do termoformowania, np. PVC, materiał o podwyższonych właściwościach barierowych, taki jak PVC/PVDC lub PVC/PCTFE, albo laminat aluminiowy formowany na zimno.

Drugim elementem jest materiał zamykający uformowane gniazda. Najczęściej stosuje się w tym celu folię aluminiową, zarówno w blistrach z termoformowanego tworzywa, jak i w blistrach aluminiowych formowanych na zimno.

PVC

PVC, czyli polichlorek winylu, jest polimerem syntetycznym o przeważająco amorficznej strukturze. W blistrach farmaceutycznych PVC stosuje się jako folię jednowarstwową lub warstwę bazową bardziej złożonych materiałów przeznaczonych do termoformowania.

Podczas produkcji blistra folia PVC jest podgrzewana, a następnie formowana w gniazda na tabletki lub kapsułki. Jedną z głównych zalet PVC jest przezroczystość. Produkt pozostaje widoczny przez ścianki gniazda, co ułatwia kontrolę wzrokową. PVC jest również stosunkowo niedrogie, łatwo dostępne i dobrze nadaje się do termoformowania na standardowych maszynach pakujących. Po uformowaniu zachowuje sztywność potrzebną do utrzymania produktu w gnieździe i jego ochrony mechanicznej.

Głównym ograniczeniem PVC są jego właściwości barierowe. Sama folia PVC zapewnia stosunkowo niewielką ochronę przed wilgocią i tlenem. Dlatego najlepiej sprawdza się w przypadku produktów farmaceutycznych, które nie są szczególnie wrażliwe na te czynniki. Spośród omawianych materiałów PVC wyróżnia się najniższym kosztem i najprostszym przetwarzaniem, ale zapewnia też najsłabszą ochronę przed przenikaniem pary wodnej i tlenu.

PVC powlekane PVDC

Powłoka PVDC poprawia właściwości barierowe PVC, zachowując przezroczystość opakowania. Rozwiązanie to stosuje się wtedy, gdy potrzebna jest lepsza ochrona, a tabletka lub kapsułka powinna pozostać widoczna.

PVDC, czyli polichlorek winylidenu, nanosi się na podłoże PVC jako powłokę barierową, tworząc strukturę PVC/PVDC. W porównaniu z samym PVC znacznie ogranicza ona przenikanie pary wodnej i gazów, zachowując dobrą przezroczystość.

Folia ma niewielką tendencję do zwijania się i może być formowana oraz zgrzewana na standardowych maszynach do pakowania w blistry PVC. Dzięki temu PVC powlekane PVDC nadaje się do produktów farmaceutycznych o umiarkowanej wrażliwości na wilgoć lub tlen, w przypadku których ważna jest możliwość obejrzenia zawartości przez opakowanie. Wiąże się to jednak z wyższym kosztem materiału niż przy zastosowaniu samego PVC.

PCTFE

PCTFE pozwala uzyskać skuteczną ochronę przed wilgocią w przezroczystym blistrze. PCTFE, czyli polichlorotrifluoroetylen, jest fluoropolimerem o bardzo dobrych właściwościach barierowych. Folię PCTFE łączy się z podłożem PVC w procesie laminowania, uzyskując laminaty takie jak PVC/Aclar.

Wśród przezroczystych materiałów przeznaczonych do termoformowania PCTFE wyróżnia się bardzo niską przepuszczalnością pary wodnej. Łączy tę właściwość z wysoką przezroczystością, odpornością chemiczną i wytrzymałością mechaniczną.

Dzięki temu nadaje się do pakowania produktów farmaceutycznych wrażliwych na wilgoć, gdy jednocześnie wymagana jest możliwość kontroli wzrokowej tabletki lub kapsułki. PCTFE zapewnia dobrą ochronę przed wilgocią, ale jest zazwyczaj droższe od konwencjonalnego PVC powlekanego PVDC. Nie zapewnia jednak tak szczelnej bariery dla gazów, w tym tlenu, jak ciągła warstwa aluminium.

Alu-Alu formowane na zimno, najwyższy poziom ochrony

W przypadku produktów farmaceutycznych wymagających najwyższego poziomu ochrony stosuje się inną technologię: formowanie laminatów aluminiowych na zimno.

W blistrach Alu-Alu gniazda powstają z laminatu zawierającego warstwę aluminium, a zamyka je folia aluminiowa. W przeciwieństwie do folii z tworzyw, które formuje się po podgrzaniu, laminat aluminiowy jest mechanicznie odkształcany i formowany bez ogrzewania.

Najważniejszą zaletą tego rozwiązania są właściwości barierowe. Aluminium stanowi niemal całkowitą barierę dla pary wodnej, tlenu, światła i zapachów. Dlatego spośród opisanych materiałów blistry Alu-Alu zapewniają najwyższy poziom ochrony. Są szczególnie przydatne w przypadku produktów zawierających substancje bardzo wrażliwe na czynniki zewnętrzne, niestabilne lub światłoczułe, gdy kluczowe jest zachowanie jakości przez cały okres ważności.

Rozwiązanie to ma jednak swoje ograniczenia. Blistry Alu-Alu są całkowicie nieprzezroczyste, dlatego nie można obejrzeć leku bez otwarcia opakowania. Formowanie na zimno ogranicza również głębokość gniazd i możliwość ich bliskiego rozmieszczenia, przez co blister zajmuje więcej miejsca. Koszty materiałów i urządzeń są wyższe, a prędkość produkcji niższa niż w przypadku standardowych blistrów termoformowanych. Najwyższy poziom ochrony wiąże się więc z wyższymi kosztami.

Aluminiowa folia zamykająca

Blistrów Alu-Alu formowanych na zimno nie należy utożsamiać z samą aluminiową folią zamykającą.

Folia zamykająca służy do zamknięcia gniazd blistra po umieszczeniu w nich produktu. Jest to cienka folia aluminiowa pokryta od wewnątrz lakierem lub żywicą termozgrzewalną, która umożliwia uzyskanie szczelnego, hermetycznego połączenia z materiałem, z którego uformowano gniazda.

Można ją stosować zarówno z foliami z tworzyw, takimi jak PVC czy PVC/PVDC, jak i z laminatami aluminiowymi formowanymi na zimno.

Jak wybrać odpowiednie rozwiązanie?

Dobór materiału na blister wymaga znalezienia odpowiedniej równowagi między łatwością przetwarzania a wymaganym poziomem ochrony.

PVC jest najprostszym i najtańszym rozwiązaniem dla produktów, które nie wymagają szczególnie skutecznej ochrony przed czynnikami zewnętrznymi. PVDC ogranicza przenikanie pary wodnej i gazów, zachowując przezroczystość oraz możliwość przetwarzania na standardowych maszynach do pakowania w blistry PVC.

PCTFE łączy dobrą ochronę przed wilgocią z przezroczystością. Sprawdza się więc szczególnie tam, gdzie ważna jest zarówno niska przepuszczalność pary wodnej, jak i możliwość kontroli wzrokowej produktu.

Z kolei blistry Alu-Alu formowane na zimno zapewniają najwyższy poziom ochrony, ale są nieprzezroczyste, a ich produkcja jest droższa niż w przypadku standardowych blistrów termoformowanych.